Göktürk Kitabeleri Hakkında Bilgi

Göktürk Kitabeleri Hakkında Bilgi

Göktürk Kitabeleri Hakkında Bilgi

Göktürk Yazıtları diğer adıyla Köktürk Yazıtları; Türkler hakkında bilinen en eski yazılı kaynaklardır. Orhun alfabesi ile yazılmış olan  yazıtlar, Bilge kağan, Kültiğin Kağan ve Vezir Tonyukuk adına yazılmış olan yazıtlardır. Göktürk yazıtlarını Bilge Kağanın yiğeni olan Yolluğ Tiğin yazmış, yazıtların sonsuza kadar kalması için kitabeler halinde yazılmış ve bu taş kitabelere Bengü Taşlar adı verilmiştir.  Bu yazıtlar, o dönemde var olan 2. Göktürk devleti hakkında, devlet sistemi hakkında, halk hakkında, halkın yaşam şekli hakkında, Kağan hakkında bilgiler içermektedir. Bu özellikleri ile Türk tarihinde bilinen ilk yazılı kaynak olma özelliği taşımaktadır.

Göktürk Kitabeleri günümüzde Moğolistan sınırları içinde yer alan Orhun vadisinde bulunmuştur. Milattan sonra 732 yılında ve 735 yıllarında yazıldığı anlaşılan yazıtlar Danimarkalı dil bilimci olan Vilhelm Thomsen  ve Rus yardımcısı olan Türkolog Vasili Radlof  tarafından 1893 yılında çözülmüş, ve aynı yılın aralık ayında dünyaya ilan edilmiştir.

Orhun ( Göktürk ) yazıtları ilk olarak 1257 yılında Moğollu tarihçi Alaaddin ata Melik tarafından hazırlanan  Tarihi cihan güşa yapıtında geçmektedir. Benzer şekilde Çin belgelerinde de bu kitabelerden bahsedilmekte ancak Orhun alfabesi çözülemediği için kitabelerde nelerin yazdığı bilinmemekteydi. 1. Petro tarafından sibirya bitki örtüsü incelemesi yapması için görevlendirilen  bitki bilim uzmanı  Daniel Gottlieb Messerschmidt tarafından Yenisey ırmağı civarında bu kitabeler ilk kez rastlanılmış, yazıtların Kırgızlara ait olduğu düşünülmüştür. 19 yy sonlarında Finlandiyalı heyetler bu alanlara giderek yazıtları inceleyip Rus uzmanlar ile birlikte yazıtların kopyalarını alarak  bilimsel olarak yayınlamışlardır.  19 yy içinde bir çok Rus araştırmacı yazıtların olduğu bölgelere giderek yazıtları incelemiş,i yazıtlar hakkında yazılar ve makaleler yayınlanmış ancak yazıt içeriklerini çözememişlerdir. Son olarak Danimarkalı Thomsen ve Rus yardımcısı Göktürk yazıtlarını 2 yıl kadar inceleyerek Orhun alfabesini çözmüş ve yazıtların içeriklerini dünyaya duyurmuşlardır.

Göktürk yazıtları Türk tarihi bakımından yazılı olarak bilinen en eski kaynak olduğu için çok önemlidir. Dünya üzerinde benzer yazıtların çözülmesine de yardımcı olduğu için bir Yazıt tarihinde bir kilometre taşı olarak yerini almıştır. Ayrıca, sadece Çin kaynaklarında Türkler ve yaşayışları ile ilgili bilgiler  varken artık Türklerin kendi kaynakları olan yazıtlar vardır.


ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ